Według historyków pierwsze koncepty edukacyjne dotyczące ustawicznego kształcenia wojskowego oraz państwowego w formie utworzenia specjalnych szkół wojskowych w Polsce dla młodych ludzi, zostały podjęte już w czasie Odrodzenia. Wspomniane koncepty zostały opracowane z troski o szeroko pojęte dobro Narodu, Wojska i Państwa Polskiego. Starania pionierów o praktyczne zrealizowanie szczytnej idei założenia Szkoły Rycerskiej na polskich ziemiach toczyły się regularnie i konsekwentnie przez niemal że dwa stulecia.  Nowoczesny projekt edukacyjny zrealizował dopiero Król Polski Stanisław August Poniatowski. Jesienią w 1765 roku nastąpił bardzo podniosły moment otwarcia polskiej Szkoły Rycerskiej, a nosiła ona nazwę Akademii Szlacheckiej Korpusu Kadetów. Bez wątpienia, jest to startowa i pierwsza data, która rozpoczyna historię słynnych Korpusów Kadetów.  Utrzymywana ze skarbu państwa i datków ludzi dobrej woli, kształciła około 200 uczniów głownie pochodzących z uboższej szlachty.  Czteroletni program kształcenia obejmował przedmioty ogólnokształcące, zwłaszcza ścisłe i języki obce, a od II klasy również wojskowe - strzelanie, inżynierię wojskową, naukę fechtunku, jazdy konnej. Uczono także tańca, muzyki i dobrych manier. Szkoła została zamknięta w 1794, po upadku insurekcji kościuszkowskiej.   Z historią Szkoły Rycerskiej Króla Polskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego. na zawsze związane są wybitne nazwiska takie jak: Pierwszy Komendant szkoły Książę Adam Kazimierz Czartoryski herbu Pogoń Litewska, generał Tadeusz Kościuszko herbu Roch III, dramaturg i publicysta Julian Ursyn Niemcewicz herbu Rawicz, generał Karol Sierakowski herbu Prawdzic, generał Jakub Jasiński herbu Rawicz, generał Karol Otto Kniaziewicz herbu własnego, generał i poseł Stanisław Kostka-Potocki herbu Pilawa i wielu innych polskich patriotów.

    Po III rozbiorze  Polski został utworzony przez króla Prus Fryderyka Wilhelma III Korpus Kadetów w Kaliszu - elitarna szkoła wojskowa dla dzieci szlacheckich w zaborze pruskim. Szkoła została umieszczona w budynkach byłego kolegium jezuickiego w Kaliszu.  Władze królestwa polskiego, podobnie jak wcześniej Księstwa Warszawskiego utrzymały jej istnienie.

W ścianach Korpusu kadetów zintegrowana nauka trwała 4 lata i obejmowała: łacinę, matematykę, historię, religię, logikę, język polski, język francuski, niemiecki, geografię, kaligrafię i naukę rysunku. Oprócz tego w programie była edukacja wojskowa obejmująca strzelanie, musztrę, historię wojskowości, elementy taktyki i strategii, fortyfikację, balistykę i fechtunek. Niejednokrotnie kształciło się w niej od 200 do 240 kadetów, w większości późniejszych oficerów, a jej absolwenci najczęściej trafiali do Szkoły Bombardierów, Szkoły podchorążych oraz Wojskowej szkoły Aplikacyjnej.


      Jesienią 1918 roku, kiedy to Polska pod przywództwem Józefa Piłsudskiego, po 123 latach rozbiorów odzyskała wymarzoną niepodległość, prawie natychmiast przystąpiono w kraju do organizowania nowych narodowych sił zbrojnych i szkolenia przyszłej kadry oficerskiej oraz kadetów.

    Kształcenie społeczne i wojskowe uczniów w Korpusach Kadetów bazowało na tradycjach dawnej Szkoły Rycerskiej. W okresie lat 1918-1939 utworzono trzy słynne polskie Korpusy Kadetów: nr 1 w Łobzowie, od 1921 roku przeniesiony do Lwowa jako Korpus Kadetów nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Korpus kadetów nr 2 w Modlinie, od roku 1926 do roku 1936 szkoła została przeniesiona do Chełmna, a w roku 1936 ponownie przeniesiona do Rawicza i połączona z tamtejszym Korpusem Kadetów nr 3. Korpus kadetów nr 3 w Rawiczu, który działał do 1939 roku jako Korpus Kadetów nr 2 im. Marszałka Rydza-Śmigłego również był częścią nowego programu edukacyjnego. Kadra pedagogiczna prowadziła zajęcia w rozszerzonym planie gimnazjalnym od klasy IV do VIII typu matematyczno-przyrodniczego, oraz specjalistyczne szkolenie wojskowe w zakresie Szkoły Podchorążych Piechoty.


       Słynny Korpus Kadetów nr 1 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego we Lwowie istniał do 1939 roku. W 1921 roku, 70 ochotników, wychowanków Lwowskiego Korpusu Kadetów, natchnionych duchem wielkiego patriotyzmu polskich bohaterów narodowych i miłości do ojczyzny aktywnie przystąpiło do III-go Powstania Śląskiego, walcząc mężnie na Górze Św. Anny w dniu 21 maja. Marszałek J. Piłsudski z czasem, zatwierdził ten dzień jako Święto Korpusu Kadetów.

      Od jesieni 1941 roku do sierpnia roku 1942 do obozów wojskowych polskiej armii w Związku Sowieckim w Tockoje, Wrewskoje, Narpaju Giuzorze i Dżałał- Abadzie oraz Kerminie dotarło kilka tysięcy polskiej młodzieży, tzw. „Sybiraków”. Generał Władysław Anders rozkazał przyjmować zgłaszających się bez względu na wiek, pochodzenie i wiarę. Po pierwsze chodziło o ułatwienie jej wyjazdu z czerwonej Rosji Stalina, po drugie - zapewnienie wojsku przyszłych, wykształconych kadr. W sierpniu 1942 roku została utworzona w Baschit w Palestynie przy oddziałach Armii Polskiej w Afryce Junacka Szkoła Kadetów (JSK).

      Jej kadetami zostało 342 młodzieńców w wieku od 11 do 17 lat, z których powołano jednostkę złożona z czterech kompanii, według brytyjskiej wojskowej struktury organizacyjnej Young Soldiers Battalion. Oficerowie i żołnierze nazywali ją po polsku: Junacką Szkołę Kadetów. Słowo junacka było tłumaczeniem z angielskiego Young Soldiers. Dało to słynnemu gen. Andersowi podstawę do uzbrojenia, umundurowania, zakwaterowania i zaprowiantowania formalnie jednostki wojskowej wchodzącej w skład 3. Dywizji Strzelców Karpackich. Dowódcą szkoły został mianowany mjr Andrzej B. Kulczycki, były dowódca II bp 10 Pułku Piechoty. Pierwsi dowódcy kompanii to kapitanowie: IV komp. J. Bardzik, III komp. Z. Niewczasiński, II komp. W. Kozicki i I komp. W. Boratyn. 19 października 1942 szkoła przeniosła się do obozu Quastina.

Porównywalnie jak w słynnych korpusach kadetów II Rzeczypospolitej, oprócz przedmiotów ogólnokształcących na poziomie starszych klas gimnazjalnych, duży nacisk kładziono na szkolenie wojskowe m.inHYPERLINK "http://m.in". naukę o broni brytyjskiej i niemieckiej, strzelanie z broni ręcznej i maszynowej, terenoznawstwo, walkę wręcz, musztrę z bronią, ćwiczenia fizyczne i taktyczne w terenie. Najbardziej pamiętnym w historii JSK był 28 czerwca 1943 roku, kiedy kadetów wizytował premier rządu RP i Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski. Tu odebrał ostatnią defiladę przed katastrofą nad Gibraltarem. Od wszystkich formacji polskich 2. Korpusu, kadeci odróżniali się białymi pasami i białymi spinaczami.

      Przez kształcenie w szkołę przeszło 1276 kadetów, z których zdało maturę 339, a małą maturę otrzymało 622 kadetów. Ponad 440 absolwentów wstąpiło do oddziałów liniowych 2. Korpusu. Kilkudziesięciu kadetów uczestniczyło w szturmie Monte Casino, a kilkunastu z nich poległo. Wojskowa szkoła działała aż do czasu ewakuacji wojsk brytyjskich z Palestyny, w roku 1948. Po przeprowadzeniu ostatniej matury, już na terenie Anglii szkoła została rozwiązana.

      Po zakończeniu II wojny światowej władzy czerwonej Polski nigdy nie wyraziły zgody na odtworzenie Korpusu Kadetów.
KONTO
PLN 7817 5000 1200 0000 0029 8789 67
USD 3317 5000 1200 0000 0029 8790 01
EUR 6717 5000 1200 0000 0029 8790 68
Semper Fidelis
Król Polski Stanisław
August Poniatowski -
założyciel Akademii
Szlacheckiej Korpusu
Kadetów tzw. Szkoły
Rycerskiej /1765/.
Książę Adam Kazimierz
Czartoryski - pierwszy
komendant Szkoły Rycerskiej
/1766/.
Marszałek Polski
Józef Klemens Piłsudski -
zatwierdził Święto Korpusu
Kadetów dnia 21 maja.
Generał broni
Władysław Albert Anders -
utworzył w Palestynie
Junacka Szkołę Kadetów
/1942/.
Odznaka KORPUSU KADETÓW NR 3 (Rawicz)
Odznaka KORPUSU KADETÓW NR 1 (Łobzów-Lwów)
Odznaka KORPUSU KADETÓW NR 2 (Modlin-Chełmno-Rawicz)
KONTO
PLN 7817 5000 1200 0000 0029 8789 67
USD 3317 5000 1200 0000 0029 8790 01
EUR 6717 5000 1200 0000 0029 8790 68

Michał Łabaz